THE OFFICIAL WEBSITE OF YOUTH GUARANTEE

Τον Απρίλιο του 2013, βάσει της Σύστασης  του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εγγύηση για τη Νεολαία, τα κράτη μέλη ανέλαβαν τη δέσμευση να εξασφαλίσουν την επιτυχή μετάβαση των νέων στην εργασία, με την καθιέρωση των προγραμμάτων «Εγγυήσεις για τη Νεολαία».

Στο πλαίσιο των Εγγυήσεων για τη Νεολαία τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι νέοι ηλικίας κάτω των 25 ετών μέσα σε τέσσερις μήνες από τη στιγμή που αφήνουν το σχολείο ή χάνουν μια θέση εργασίας, μπορούν είτε να βρουν καλή και ποιοτική εργασία που να ανταποκρίνεται στην εκπαίδευσή τους, τις δεξιότητες και την πείρα τους είτε να αποκτήσουν την εκπαίδευση, τις δεξιότητες και την εμπειρία  που απαιτούνται για να βρουν εργασία στο μέλλον, μέσω μαθητείας, πρακτικής άσκησης ή συνεχούς επιμόρφωσης.

Οι Εγγυήσεις για τη Νεολαία αποτελούν, αφενός, διαρθρωτική μεταρρύθμιση για τη ριζική βελτίωση της μετάβασης από το σχολείο στην εργασία και, αφετέρου, ένα μέτρο για την άμεση υποστήριξη των θέσεων εργασίας για τους νέους.

Η πιο σημαντική πηγή χρηματοδότησης της ΕΕ για την υποστήριξη της υλοποίησης των Εγγυήσεων για τη Νεολαία και άλλων μέτρων για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων είναι το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), με πόρους που ανέρχονται  περίπου στα 86 δισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2014-2020. Η συνεισφορά του ΕΚΤ συμπληρώνεται από ιδίους πόρους των επιλέξιμων κρατών μελών.

Μια πρόσθετη πηγή χρηματοδότησης για την τόνωση της εφαρμογής των Εγγυήσεων για τη Νεολαία καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου 2014-2020 είναι η Πρωτοβουλία για την Απασχόληση των Νέων.

Είναι ένας από τους σημαντικότερους χρηματοδοτικούς πόρους της ΕΕ που στοχεύει στην υλοποίηση των Εγγυήσεων για τη Νεολαία. Δημιουργήθηκε με σκοπό την στήριξη των νέων που ζουν σε περιφέρειες όπου το 2012 η ανεργία των νέων ήταν υψηλότερη από 25%.

Η πρωτοβουλία αυτή στηρίζει τους νέους που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ), περιλαμβανομένων και αυτών που είναι μακροχρόνια άνεργοι ή δεν έχουν εγγραφεί ως αναζητούντες εργασία στις υπηρεσίες απασχόλησης.

Μ’ αυτόν τον τρόπο, οι νέοι που ζουν στις περιφέρειες της Ευρώπης με τα οξύτερα προβλήματα, μπορούν να λαμβάνουν στοχευμένη στήριξη.

Η Πρωτοβουλία για την Απασχόληση των Νέων (ΠΑΝ) στηρίζει κατά κανόνα:

  • τη μαθητεία,
  • την πρακτική άσκηση,
  • την τοποθέτηση σε θέση εργασίας
  • τη συνέχιση της εκπαίδευσης με σκοπό την απόκτηση τίτλου σπουδών.

Ο συνολικός προϋπολογισμός της Πρωτοβουλίας για την Απασχόληση των Νέων (ΠΑΝ) ανέρχεται σε 6,4 δισ. ευρώ για την περίοδο 2014-20 (για όλα τα επιλέξιμα κράτη μέλη της ΕΕ). Από τον συνολικό προϋπολογισμό, 3,2 δισ. ευρώ προέρχονται από την ειδική γραμμή του προϋπολογισμού «Απασχόληση των Νέων» και 3,2 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ).

Δεδομένου ότι η ανεργία των νέων εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε στις 14 Σεπτεμβρίου 2016 την αύξηση του προϋπολογισμού της Πρωτοβουλίας για την Απασχόληση των Νέων (ΠΑΝ) από 6,4 δισ. σε 8,4 δισ. ευρώ. Εφόσον η πρόταση της Επιτροπής εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι συνολικοί πόροι της ΠΑΝ θα αυξηθούν κατά 2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2017-2020.

Για την ταχύτερη υλοποίηση των δράσεων της Πρωτοβουλίας αποδεσμεύθηκε σημαντική χρηματοδότηση προς τα κράτη μέλη με τη μορφή προχρηματοδότησης, η οποία το 2015 αυξήθηκε θεαματικά, φθάνοντας στο 30% της ειδικής γραμμής του προϋπολογισμού για την ΠΑΝ.

Η χρηματοδότηση που αναλογεί στην Ελλάδα στο πλαίσιο της ΠΑΝ ανέρχεται στο ποσό των 171,5 εκατομμύρια ευρώ, η οποία με την προσθήκη των πόρων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και της εθνικής συμμετοχής ανέρχεται σε περίπου 393 εκατομμύρια ευρώ. Η Πρωτοβουλία για την Απασχόληση των Νέων αποτελεί διακριτό άξονα προτεραιότητας στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση» για την περίοδο 2014-2020.

Το πρόγραμμα «Εγγυήσεις για τη Νεολαία» τρία χρόνια μετά τη θέσπισή του παράγει θετικά αποτελέσματα. Σε επίπεδο Ε.Ε. η αγορά εργασίας για τους νέους παρουσίασε σημαντική βελτίωση:

  • υπάρχουν σχεδόν 1,5 εκατομμύρια λιγότεροι άνεργοι νέοι στην Ε.Ε. και 900.000 λιγότεροι νέοι εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ)
  • η ανεργία των νέων μειώθηκε από το ανώτατο ποσοστό του 24,4% που είχε φθάσει το πρώτο τρίμηνο του 2013 σε 18,9% το δεύτερο τρίμηνο του 2016
  • το ποσοστό νέων ηλικίας 15-24 ετών εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ) μειώθηκε από 13,2% το 2012 σε 12,00% το 2015
  • 14 εκατομμύρια νέοι άνθρωποι έχουν ενταχθεί σε προγράμματα παροχής «Εγγυήσεων για τη Νεολαία» από τον Ιανουάριο του 2014
  • περίπου 9 εκατομμύρια νέοι δέχθηκαν κάποια προσφορά εργασίας, εκπαίδευσης, κατάρτισης και/ή μαθητείας

Το πρόγραμμα «Εγγυήσεις για τη Νεολαία» έχει υποστηρίξει σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των πολιτικών για την αγορά εργασίας, την εκπαίδευση και την κατάρτιση/μαθητεία.

Παράλληλα με το πρόγραμμα «Εγγυήσεις για τη Νεολαία» η Ε.Ε. ανέλαβε αρκετές άλλες πρωτοβουλίες για τους νέους. Το 2013 δρομολογήθηκε η Ευρωπαϊκή συμμαχία για θέσεις μαθητείας με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας, της παροχής και της εικόνας της μαθητείας στην Ευρώπη. Η Συμμαχία φέρνει σε επαφή δημόσιες αρχές, εμπορικά επιμελητήρια, βιομηχανία και βιοτεχνία, επιχειρήσεις, κοινωνικούς εταίρους, παρόχους εκπαίδευσης και κατάρτισης, περιφέρειες, νέους και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, ομάδες προβληματισμού και ερευνητικά ιδρύματα, με σκοπό την αύξηση της ποσότητας, της ποιότητας και της προσφοράς θέσεων μαθητείας σε όλη την Ευρώπη.

Επίσης, τον Μάρτιο του 2014 εγκρίθηκε η Σύσταση του Συμβουλίου για ένα πλαίσιο ποιότητας για την πρακτική άσκηση το οποίο έχει αποδειχθεί καθοριστικό στην υποστήριξη της παροχής ποιοτικών θέσεων πρακτικής άσκησης στο πλαίσιο του προγράμματος «Εγγυήσεις για τη Νεολαία». Στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας των θέσεων πρακτικής άσκησης – τόσο στην ανοικτή αγορά όσο και μέσω των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας –  μέσω 22 στοιχείων ποιότητας που μπορούν άμεσα να μεταφερθούν στην εθνική νομοθεσία ή σε συμφωνίες με κοινωνικούς εταίρους. Σχετίζονται ιδίως με το περιεχόμενο της μάθησης, τις συνθήκες εργασίας και τη διαφάνεια όσον αφορά τις χρηματοοικονομικές συνθήκες και τις πρακτικές πρόσληψης.

Στις στοχευμένες πρωτοβουλίες που ενισχύουν την παροχή προσφορών καλής ποιότητας συγκαταλέγεται και το πρόγραμμα «Η πρώτη σου εργασία μέσω του EURES». Πρόκειται για ένα πρόγραμμα επαγγελματικής κινητικότητας που βοηθάει τους νέους να βρουν ευκαιρίες εργασίας, πρακτικής άσκησης ή μαθητείας σε κάποια άλλη χώρα της ΕΕ, στη Νορβηγία ή στην Ισλανδία και τους εργοδότες να βρουν καταρτισμένο εργατικό δυναμικό.

Επίσης, από το 2014 και μέχρι τα τέλη του 2016 περίπου 2 εκατομμύρια νέοι  έχουν επωφεληθεί από την συμμετοχή τους στο πρόγραμμα Erasmus+. Το Erasmus+ είναι το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισμό, που στοχεύει στην ενίσχυση των δεξιοτήτων και της απασχολησιμότητας καθώς και στον εκσυγχρονισμό των συστημάτων εκπαίδευσης, κατάρτισης και νεολαίας, σε όλους τους τομείς της Δια Βίου Μάθησης (Ανώτατη Εκπαίδευση, Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, Εκπαίδευση Ενηλίκων, Σχολική Εκπαίδευση, δραστηριότητες νεολαίας, κτλ).

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε πρόσφατα και το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, για νέους 18 έως 30 ετών.  Οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αλληλεγγύης (τοπικές αρχές, μη κυβερνητικές οργανώσεις ή επιχειρήσεις) θα μπορούν να προσλαμβάνουν νέους για εθελοντική ή αμειβόμενη εργασία, πρακτική άσκηση, μαθητεία ή κατάρτιση, με χρηματοδότηση της Επιτροπής. Οι νέοι ηλικίας 18 έως 30 ετών μπορούν να τοποθετηθούν, για διάστημα δύο έως δώδεκα μηνών είτε:

  • ως εθελοντές – με ευκαιρίες εθελοντισμού με πλήρες ωράριο και επιδότηση· είτε
  • ως απασχολούμενοι – με ευκαιρίες εξεύρεσης εργασίας, πρακτικής άσκησης ή μαθητείας, και απασχόλησης σε ευρύ φάσμα τομέων.

Η εγγραφή στο Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης είναι εύκολη και μπορεί να γίνει μέσω της ειδικής ιστοσελίδας της Ευρωπαϊκής Δικτυακής Πύλης της Νεολαίας στη διεύθυνση www.europa.eu/solidarity-corps.

Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα «Εγγυήσεις για τη νεολαία» παρέχει σε νέους ηλικίας 15-24 ετών δυνατότητες απασχόλησης, κατάρτισης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης και στήριξης της επιχειρηματικότητας,  εφόσον είναι  άνεργοι ή εκτός εκπαίδευσης ή κατάρτισης.

Οι δράσεις έχουν ως βάση το Σχέδιο Δράσης της Εγγύησης για τη Νεολαία και χρηματοδοτούνται κυρίως από την Πρωτοβουλία για την Απασχόληση των Νέων και από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο αλλά και από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Η υλοποίηση του προγράμματος Εγγυήσεις για τη Νεολαία αρθρώνεται στους εξής άξονες:

  • απόκτηση εργασιακής εμπειρίας
  • κατάρτιση και πρακτική άσκηση
  • μαθητεία
  • δημιουργία νέων θέσεων εργασίας
  • επιχειρηματικότητα

Κατά το Δ’ τρίμηνο του 2016 το ποσοστό απασχόλησης για τα άτομα ηλικίας 15-24 ετών ανερχόταν στο 24,5%, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ-28 ανερχόταν στο 41,5%. Διαχρονικά η εξέλιξη του ποσοστού απασχόλησης παρουσιάζει σημαντική μείωση κατά την περίοδο της κρίσης, γεγονός που καταδεικνύει την μεγάλη απώλεια θέσεων εργασίας κατά το χρονικό διάστημα 2008-2016 (κατά έξι ποσοστιαίες μονάδες από 30,6% σε 24,5%).

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ. ΣΤΑΤ.) για το Δ΄ Τρίμηνο του 2016, το γενικό ποσοστό ανεργίας στο σύνολο του οικονομικά ενεργού πληθυσμού ανήλθε σε 23,6%, έναντι 24,4% του αντίστοιχου τριμήνου του 2015.

Αναφορικά με τα χαρακτηριστικά της ανεργίας, το ποσοστό ανεργίας των γυναικών (28,1%) είναι σημαντικά υψηλότερο  από αυτό των ανδρών (19,9%). Το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας παρατηρείται στους νέους ηλικίας 15-24 ετών (45,2%), το οποίο στις νέες γυναίκες φθάνει το 48,6%. Αντίστοιχα στους νέους ηλικίας 25-29 ετών καταγράφονται εξίσου υψηλά ποσοστά (33,6%) σε σύγκριση με τα ποσοστά ανεργίας του συνόλου του εργατικού δυναμικού (23,6%). Το ποσοστό ανεργίας των γυναικών για την ίδια χρονική περίοδο είναι σημαντικά υψηλότερο από των ανδρών, τόσο σε επίπεδο συνολικού εργατικού δυναμικού όσο και ανά ηλικιακή κατηγορία.

Ως προς τη διαχρονική εξέλιξη του ποσοστού ανεργίας κατά την περίοδο της κρίσης, παρατηρείται μια έντονη αυξητική τάση η οποία κορυφώθηκε το 2013 τόσο για την ηλικιακή κατηγορία 15-24 ετών όσο και για την ηλικιακή κατηγορία 25-29 ετών. Η τάση αύξησης του ποσοστού της ανεργίας των νέων αποκλιμακώθηκε αισθητά το 2016 (47,3% για τους νέους 15-24 ετών και 33,8% για τους νέους 25-29 ετών), παραμένοντας, ωστόσο, σε πολύ υψηλό επίπεδο.

Το ποσοστό των νέων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ποσοστό ΝΕΕΤ) παραμένει, επίσης, ιδιαίτερα υψηλό στην Ελλάδα. Σε απόλυτους αριθμούς, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο αριθμός των NEET ανήλθε σε 243.996 άτομα κατά το Δ’ τρίμηνο του 2016 από 263.274 το αντίστοιχο τρίμηνο του 2015.